De meteoroloog Edward Lorenz, vader van de chaostheorie, is woensdag op 90-jarige leeftijd overleden in zijn woonplaats Cambridge in de Amerikaanse staat Massachusetts.

Lorenz ontwikkelde het wetenschappelijke concept dat een ogenschijnlijk onbetekenende gebeurtenis grote gevolgen kan hebben. Dit werd bekend als het vlindereffect: het bewegen van de vleugels van een vlinder in Brazilië zou maanden later in Texas voor een tornado kunnen zorgen.

Het vlindereffect speelt een belangrijke rol binnen de chaostheorie. Het comité dat hem in 1991 de Kyoto-prijs voor basiswetenschappen toekende oordeelde dat de kijk op de natuur van de mens sinds Isaac Newton niet meer zo veranderd was als door Lorenz’ ontdekking van ‘deterministische chaos’. Lorenz kreeg ook vele andere wetenschappelijke prijzen.

Lorenz ontwikkelde het concept van het vlindereffect toen hij in de jaren ‘60 experimenteerde met computermodellen waarmee hij het weer wilde voorspellen. Hij liet een computer twee keer dezelfde berekening maken, maar tot zijn verbazing verschilden de uitkomsten totaal. Toen hij erachter probeerde te komen wat er was gebeurd ontdekte hij dat een minieme decimaal verschil, kleiner dan 0,0001, tot een enorme afwijking leidde.

Bron: Nu.nl

http://nl.wikipedia.org/wiki/Vlindereffect
http://nl.wikipedia.org/wiki/Edward_Lorenz

Ik heb die chaostheorie altijd gezien als eyeopener voor beta-wetenschappers, die alleen met wetmatigheden werken. Systemen van de overige wetenschappen zijn altijd modellen met een zekere mate van onzekerheid, een element van chaostheorie.

In de wetenschapsfilosofie speelt het vlindereffect geen rol.

Geen Rol? Waar haal je dat vandaan? Of bedoel je te zeggen dat een vlinderslag in Brazilië geen effect heeft op de invloed van Imre Lakatos?
Helaas zijn betawetenschappers maar al te vaak aan de zekerheid van hun eigen kennis verknocht. Ik heb er een flinke verbale knokpartij over gehad met mijn buurman die werktuigbouw studeert. F = M * A en dat is dan zulke zekere kennis dat daaruit ook weer voortvloeit dat hij altijd gelijk heeft.

Alle wetenschappelijke helden zijn wel aan het sterven zeg. Als J.F. Nash het nog maar even volhoudt.

——————————————————————————————
I wasted time and now doth time waste me.
——————————————————————————————

Dat is een goeie vraag waarom het ‘vlindereffect’ niet tot de wetenschapsfilosofie wordt gerekend. Ik vermoed dat dat komt omdat de wetenschapsfilosofie zich bezig houdt met de vragen ‘Wat is kennis /zijn feiten?’ en ‘Hoe ontwikkelt zich theorievorming?’.

Ongetwijfeld is Lakatos tot zijn theorie van research programma´s gekomen omdat toen een oerang oetan in Sudan zich op de borst sloeg toen hij op de kleuterschool zat -Lakatos dus.

Ik zie echter niet hoe het vlindereffect van invloed is op het wel of niet succesvol zijn van die researchprogramma´s of het aanpassen daarvan.

Het vlindereffect treedt op bij deducerend denken, het afleiden uit de theorie met behulp van logica (of wiskunde?). De ontwikkeling van researchprogramma´s (Lakatos) of paradigmawijzigingen (Kuhn) daarentegen met inductie, ontwikkeling van theorie op basis van feiten.

Met name de paradigma theorie en die van de pardigma verandering is voor de sociale, maatschappijwetenschappen erg interesssant. Vind ik zelf dan. 

http://nl.wikipedia.org/wiki/Paradigma

@ ZaZkia,

f=m*a zal ongetwijfeld in de werkelijkheid meer chaos creëren dan een vlindervleugelslag. Bovendien gaat het hier over de rechtlijnige beweging van een puntmassa die van nature geen enkele luchtweerstand ondervindt. Oftewel ook een geidealiseerd model om de werkelijkheid inzichtelijk te maken, doch niet verklaren.

Ik heb het altijd een beetje een bizarre gedachte gevonden, dat een vlindervleugelslag nou net in het mathematische meteorologische model het verschil zou uitmaken tussen een zwoele zomermiddag of een vernietigende orkaan. In feite gaat het hier enerzijds om het in elkaar schuiven van alle denkbare systemen in één groot wiskundig framework, waarbij alles tot in de puntjes achter de komma (?) kan worden uitgerekend mits alle parameters bekend zijn. Dat dat in de praktijk niet kan kan worden ondervangen om de laatste bits als niet significant weg te zetten, of een operatie uit te voeren die met een zekere waarschijnlijkheid toch nog ietsje nauwkeuriger kan gokken in het dan toch nog model. Het is dus de vraag of de vlindervleugelslag wel significant te noemen is, het is zelfs de vraak of de Horck hier al zoden mee aan de dijk zet. Moeten dadelijk vriendelijk wuivende babies worden ingezet om vliegbewegingen te compenseren?

Alsof we alles kunnen deduceren, terwijl zelfs de mathematici (filosofisch?) inductief bezig zijn hun realm uit te breiden, zie hiervoor Lakatos.

Paradigma’s kunnen denk ik het best omschreven worden als gereduceerde wereldbeelden die dan bij de volgers ervan het referentiekader blijkt te moeten zijn waar zij hun denkwijze mee opbouwen en voeden. Gereduceerd omdat het op tal van terreinen kan, inclusief de vlinderkunde. Waarschijnlijk kunnen onder de vlinderdeskundigen ook nog levendige debatten plaatsvinden over het precieze hoe of wat. Maar soms zal men moeten toegeven dat de eigen paradigmaburcht onhoudbaar blijkt en dan vindt er een verschuiving van referentiekader plaats. Needless to say dat het mede onderwijsgerelateerd is hoe ruim mensen hun referentiekader kiezen.

@ ZaZkia
Game Theory gaf me echt de creeps omdat het zich baseerde op bewgegingsredenen die mij vreemd zijn, om niet te zeggen waar ik allergisch voor ben.
John Forbes Nash Jr